توێژەران لە سەنگاپوورە پەردەیان لەسەر یەکەم نموونەی تاقیکاریی داتاسەنتەری بایۆلۆجی لە جیهاندا لادا کە لەبری پشتبەستنی تەواو بە چیپە سیلیکۆنییە باوەکان، خانە دەمارییە (نۆڕۆن) زیندووەکانی مێشکی مرۆڤ بۆ پڕۆسێسکردنی زانیاری بەکاردەهێنێت. ئەم پڕۆژە داهێنەرانەیە لەلایەن کۆلێژی پزیشکیی Yong Loo Lin لە زانکۆی نیشتمانیی سەنگاپوور (NUS) بە هاوکاریی کۆمپانیای گەشەپێدەری ناوەندەکانی داتا DayOne و ستارتئەپی بواری ژمێریاریی بایۆلۆجی Cortical Labs پەرەی پێدراوە.
ئەم داتاسەنتەرە بایۆلۆجییە کە لە دامەزراوەی زانستە ژینگەییەکانی زانکۆی نیشتمانیی سەنگاپوور جێگیر کراوە، لە ۲۰ یەکەی ژمێریاریی بایۆلۆجیی CL1 پێکدێت. ئامێری CL1 بە یەکەم کۆمپیوتەری بایۆلۆجیی بازرگانی بە توانای جێبەجێکردنی کۆد لە جیهاندا دادەنرێت کە بە ۸۰۰ هەزار خانەی مێشکی گەشەپێدراوی مرۆڤ لە تاقیگەدا کار دەکات؛ لە کۆی گشتیدا، ئەم داتاسەنتەرە ۱۶ ملیۆن نۆڕۆنی زیندوو لەخۆدەگرێت.
دکتۆر ڕیکی پاتانی (Ricky Patani)، مامۆستای زانستی دەمار لە کۆلێژی پزیشکیی زانکۆی نیشتمانیی سەنگاپوور، ڕایگەیاند کە ئەم سیستەمە یەکەم سێرڤەری بایۆلۆجیی یەکگرتووە لە جیهاندا کە بە تەواوی سەربەخۆ کار دەکات. بە وتەی ئەو، ئەم هاوکارییە گۆڕانکارییەکی بنەڕەتی لە تێڕوانینی مرۆڤ بۆ ژمێریاری و توانستە زانستییە بەرفراوانەکانی نیشان دەدات.
شێوازی پڕۆسێسکردنی داتا بە خانە زیندووەکانی مێشک لە داتاسەنتەری بایۆلۆجیدا
داتاسەنتەرە باوەکان لەسەر بنەمای پرۆسێسەری سیلیکۆنی و یەکەکانی پڕۆسێسکردنی ناوەندی (CPU) کار دەکەن و بۆ بەڕێوەبردنی ئەرکەکانی پڕۆسێسی هەوری، میوانداریکردنی وێب و هتد، سیستەمی ساردکەرەوەی هەوایی ستاندارد بەکاردێنن. لە بەرامبەردا، ژمێریاریی بایۆلۆجی لە شانەی زیندووی پرۆسێسکردن سوود وەردەگرێت کە نۆڕۆنی زیندووی بەرهەمهاتوو لە خانە بنەڕەتییەکان (Stem Cells) لەخۆدەگرێت. ئەم نۆڕۆنانە لە ڕێگەی ڕیزبەندییە مایکرۆئەلکترۆدییەکانەوە بە هاردوێری ژمێریاری دەبەسترێنەوە تا ئاڵوگۆڕی سیگناڵی ئێلێکتریکی لە نێوان خانە زیندووەکان و سیستەمە دیجیتاڵییەکاندا ڕووبدات.
ئەم ڕێگەیە ئاسۆیەکی توێژینەوەی دوولایەنە لەبەردەم زانایاندا دەکاتەوە؛ پاتانی ئاماژە بەوە دەکات کە گەشەپێدانی نۆڕۆنی زیندووی مرۆڤ لە خانە بنەڕەتییەکان و بەستنەوەیان بە ئەندازیاریی ورد، نەک هەر جێگرەوەیەکی کاراتر و کەمتێچووتر بۆ سیلیکۆن دەستەبەر دەکات، بەڵکو دەرفەتێک دەڕەخسێنێت تا لە پرۆسەی فێربوون و خۆگونجاندن لە بنچینە بایۆلۆجییەکەیدا تێبگەین. لە ڕێوڕەسمی ناساندنی سیستەمەکەدا، زیاتر لە ۸۰ میوان چاودێریی شێوازی پەیوەندیی ڕیزبەندییە مایکرۆئەلکترۆدییەکان و چالاکیی ڕاستەوخۆی تۆڕی دەمارییان لە یەکەکانی CL1 و Cortical Cloud لە نزیکەوە کرد.
کۆلێژی پزیشکیی زانکۆی نیشتمانیی سەنگاپوورە ئەرکی ڕاگرتن و گەشەپێدانی ئەم خانە زیندووانەی لەژێر چاودێریی دکتۆر پاتانیدا لە ئەستۆ دایە. توێژەران لەو باوەڕەدان کە ژمێریاریی بایۆلۆجی دەتوانێت بە تەنها بەشێکی کەم لە وزەی بەکارهاتووی کۆمپیوتەرە دیجیتاڵییە باوەکان کار بکات. ئەم بابەتە بە سەرنجدان بە ئامارەکانی ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزە (IEA) سەبارەت بە زیادبوونی ۱۷٪ی بەکارهێنانی کارەبای داتاسەنتەرەکان لە ساڵی ۲۰۲۵ بەهۆی پەرەپێدانی ژیری دەستکردەوە، گرنگییەکی دووهێندە پەیدا دەکات.
بەپێی ڕوونکردنەوەکانی Cortical Labs، ئەم تەکنەلۆژیایە دەتوانێت تەواوکەری ژیری دەستکرد بێت؛ بەتایبەت لەو پرۆسێسانەی کە داتایەکی زۆر کەم بۆ ڕاهێنانی مۆدێلەکان لەبەردەستدایە، چونکە سیستەمە دەمارییە زیندووەکان توانایەکی بەرزیان هەیە لە فێربوون لە زانیاریی سنووردار و خۆگونجاندنی خێرا لەگەڵ گۆڕانکارییەکاندا. هان وێنگ چونگ (Hon Weng Chong)، دامەزرێنەر و بەڕێوەبەری جێبەجێکاری ئەم ستارتئەپە، ڕایگەیاند کە ئەم سیستەمە لە بوارەکانی دۆزینەوەی دەرمانی نوێ، ڕۆبۆتی مرۆڤئاسا، ئاسایشی سایبەری و ناسینەوەی ساختەکاری ڕۆڵێکی کارا دەگێڕێت و ڕێگەیەکی بەردەوامتر بۆ پەرەپێدانی تەکنەلۆژیای داهاتوو پێشکەش دەکات. سەرەڕای ئەوەش، ئەم تەکنەلۆژیایە دەتوانێت شۆڕشێک لە توێژینەوەکانی نەخۆشییە دەمارییەکاندا دروست بکات.
